Bir sayfa kâğıt alın ve bunu boru gibi kıvırın. Bu kâğıttan boruyu bir elinizle tutun (mesela sol elinizle) ve bir ucunu sol gözünüze yaklaştırıp içinden uzaktaki bir cisme bakın; bu arada sağ gözünüz kapalı olsun. Şimdi sağ avcunuzu sağ gözünüzün önüne doğru getirin, avcunuzun kenarı boruya değsin; artık sağ gözünüzü de açabilirsiniz. Uzaktaki cismi avcunuzun ortasındaki delikten net bir şekilde görüyorsunuz! Elinizi gözünüzden 15-20 santim kadar uzakta olmalı. Çok etkileyici değil mi? Peki ama bunu nasıl açıklayabilirsiniz?

Avcun Ortası mı delik?

 

Bir nesneye baktığımızda iki gözümüz de otomatik olarak o nesneye odaklanır; bu arada gözlerimizden birinin kapalı olması durumu değiştirmez. Bu durum gözlerimizin "uyumlu odaklanması" veya "adaptasyonu" olarak adlandırılır. Sözü geçen deneyde, sol gözünüz uzaktaki bir cisme odaklanmıştır. Kapalı olduğu halde sağ gözünüz de sol ile uyumlu bir biçimde aynı uzaklığa odaklanır. Sağ avucunuzu sağ gözünüzün önüne getirip, bu gözünüzü açtığınızda avucunuz bulanık yani odaklanmamış bir biçimde görünür.

Başka bir deyişle sol gözünüz uzaktaki cismi kâğıt borunun içinden net bir biçimde görürken, sağ gözünüz avucunuzu net olarak görememektedir. Bu da sizde, uzaktaki cismi sağ avucunuzun ortasındaki delikten görüyormuşsunuz gibi bir etki yaratır. Durumu açıklığa kavuşturmak için deneyi tekrar yapın, ancak bu sefer özellikle avucunuz netleşecek ve ortasında delik olan avuç ve uzaktaki cisim yok olacaktır.